رودبار

اينكه اصول پايه را مي‌توان براي همه مبارزه انتخاباتي به كار برد؛ ولي داشتن يك درك و ديد صحيح از شرايط منحصربفرد هر مبارزه انتخاباتي، بسيار مهم و ضروري مي‌نمايد. در همين راستا شما در ستادهاي انتخاباتي نامزدها بسيار مي‌شنويد که کساني مدام اين جملات را تکرار مي‌کنند که: «اين جا متفاوت است» يا «شما شرايط به‌خصوص اين انتخابات را به‌خوبي درک نکرده‌ايد» و ... .

گام اول؛ يعني پژوهش، جايي است که شما بايد از آن شروع کنيد و شرايط، تفاوت‌ها و مشخصه‌هاي يگانه هر مبارزه انتخاباتي را درک کنيد. اين گام از آن جهت ضروري است که تنها مرحله‌اي است که شما اين شانس را پيدا مي‌کنيد که بفهميد واقعا شرايط متفاوت اين انتخابات چيست و چگونه است. در گام اول براي ايجاد يك استراتژي برنده بايد با ديدي منطقي و واقع‌گرايانه، زمينه سياسي را كه در بستر آن فعاليت خواهيد كرد، به‌خوبي بشناسيد. درست است كه شما هيچ گاه نمي‌توانيد از تمام وقايع خبر داشته باشيد، ولي با صرف زمان مناسب و تعيين اولويت‌هاي درست، مي‌توانيد اطلاعات مورد نياز خود را براي ايجاد يك استراتژي خوب تکميل کرده و براي اتفاقات پيش رو آماده شويد. چند نکته و سوال کليدي در زمينه درک هرچه بهتر زمينه سياسي که انتخابات در بستر آن شکل مي‌گيرد، وجود دارد كه فهم هرچه بهتر آنها باعث كامل‌تر شدن برنامه انتخاباتي خواهد شد. اين سوالات به‌طور خلاصه به شرح زير مي‌باشند:
1) نوع انتخابات حاضر چيست و چه قواعدي بر آن حاكم‌اند؟
2) ناحيه‌اي كه انتخابات در آن برگزار مي‌شود، چه ويژگي‌هاي خاصي دارد؟
3) راي‌دهندگان از چه ويژگي‌هايي برخوردارند؟
4) نتايج و شرايط انتخابات گذشته چه بوده است؟
5) چه عوامل اساسي روي انتخابات حاضر تاثيرگذارند؟
6) نقاط قوت و ضعف كانديداي شما چيست؟
7) نقاط قوت و ضعف رقباي سرسخت‌تان چيست؟
هر كدام از سوالات بالا خود مي‌توانند به سوالات بيشتري بسط داده شوند. شما قادر خواهيد بود كه به برخي سوالاتي که مطرح شد، بلافاصله پاسخ‌دهيد؛ در حالي که برخي از آنها نيازمند تحقيق بيشتري خواهند بود. در برخي حالات نيز مجبور خواهيد بود كه براي پاسخ سوال از يك حدس عالمانه (حدسي که مبتني‌بر دانش و تجربه باشد.) استفاده كنيد. فقط توجه داشته باشيد كه اين كار را بايد به عنوان آخرين راه‌حل انجام‌دهيد.
دقت كنيد كه ستاد انتخاباتي، زمان لازم براي تحقيق را در اختيار داشته باشد؛ زيرا هرچه سوالات بيشتري مطرح و پاسخ داده شوند برنامه شما كامل‌تر و صحيح‌تر خواهد بود. اگر تيم تحقيقي كه در اختيار داريد به‌اندازه كافي بزرگ و قابل‌اطمينان است، آن را به چند زير گروه تقسيم كرده و به هر كدام مسووليت قسمت خاصي را محول كنيد. آنها نيز بايد تمام يافته‌هاي خود را به صورت گزارش در اختيار مدير ستاد (يا کسي که مسوول نگارش برنامه انتخاباتي است) قرار دهند تا او در طرح‌ريزي برنامه كلي از آنها استفاده كند. نکته ساده ولي پر اهميت اين است که چه تنها و چه به عنوان يك تيم، هميشه بايد محدوديت‌هاي زماني را براي تحقيق در نظر بگيريد. بديهي است هرچه قدر بخواهيد، مي‌توانيد به جمع‌آوري اطلاعات بپردازيد و هيچ وقت نمي‌توانيد مدعي اين باشيد كه تمام اطلاعات لازم را گردآوري كرده‌ايد؛ ولي وسواس بيش از حد نيز تنها باعث تاخير در استفاده از اطلاعاتي خواهد شد كه براي توسعه استراتژي خود دست به جمع‌آوري آنها زده‌ايد که اين امر از ميزان فايده‌مند بودن اطلاعاتي که جمع‌آوري کرده‌ايد، مي‌کاهد. در مورد روش تحقيق نيز شما بايد با بررسي منابع موجود و به صرفه بودن آن نسبت به زمان و پولي که در اختيار داريد، تصميم‌گيري كنيد؛ به طوري كه برخي اوقات تحقيق مبتني‌بر گروه‌هاي هدف و نظرسنجي‌هاي سياسي بهتر از روش‌هاي علمي گردآوري داده‌ها خواهد بود. براي مثال در انتخابات‌هاي كوچك و محلي هزينه يك نظرسنجي حتي شايد به‌اندازه هزينه كل انتخابات يک ستاد تمام شود و به همين دليل نبايد در نظر گرفته شود؛ ولي در يك انتخابات بزرگ‌تر كه فقط هزاران دلار براي تبليغات هزينه مي‌شود، بسيار نابخردانه خواهد بود. اگر قسمتي از آن پول را صرف اين امر نکنيد که آيا پيام آن تبليغات اثر گذار خواهد بود يا خير! در پيوست B ليست كاملي از اين پرسش‌ها وجود دارد و ما به شدت توصيه مي‌كنيم كه شما به دقت به اين پرسش‌ها پاسخ‌دهيد. درست است كه شايد تعدادي از پرسش‌ها مناسب شرايط شما نباشند؛ ولي اين ليست كامل به اين دليل طراحي شده كه ديد مناسب براي طراحي يك استراتژي روشن را در اختيار شما قرار دهد.
قواعد حاكم بر انتخابات
بسيار مهم است كه شما قبل از هر چيزي نوع انتخابات پيش رو و قواعد حاكم بر آن را بررسي كنيد؛ چرا كه قسمت بزرگی از مبانی استراتژي شما به اين اطلاعات وابسته خواهد بود. شما حتما بايد قانون‌هاي مربوط را مطالعه كنيد و در صورت پيچيده بودن آنها، از حزب سياسي خود يا يك وكيل درخواست كنيد كه نكات مهم آنها را براي شما تشريح كنند. نقض ناخواسته يك قانون ساده يا از دست دادن يك ضرب‌العجل، ممكن است منجر به شكست شما (حتي قبل از انتخابات) شود.
حوزه انتخاباتي
بعد از بررسي قواعد حاكم بر انتخابات، شما بايد تا حد امكان در مورد حوزه انتخاباتي و راي‌دهندگان اطلاعات جمع‌آوري كنيد (به‌طور مثال وسعت حوزه انتخاباتي، نرخ اجاره ساختمان برای ستاد وضعيت سيستم حمل‌ونقل ستاد شما و همچنین وضعیت سیستم حمل‌ونقل عمومی مردم برای رسیدن به صندوق‌های رای و مثلا اینکه نرخ تغییر جمعیت در این اواخر در این منطقه چگونه بوده است و امثالهم.) همچنین شما بايد درك درستي از زمينه سياسي كه در قالب آن در انتخابات شركت مي‌كنيد، داشته باشيد. براي مثال برجسته‌ترين چهره‌های سياسي و گروه‌های مرجع منطقه چه كساني هستند؟، قدرت احزاب سياسي در منطقه چگونه است؟ و چه كساني مي‌توانند بر جريان انتخابات تاثيرگذار باشند؟ باید همیشه در خاطر داشته باشید که گاهي اوقات جلب حمايت برخي اشخاص کلیدی مي‌تواند بسياري از كارها را براي شما آسان‌تر كند. شما همچنين بايد بدانيد كه راي‌دهندگان چگونه اطلاعات مورد نياز خود را به دست مي‌آورند؟ وسعت بازار و تاثیر‌گذاری رسانه‌هاي محلي چگونه است؟ گزارشگران چه كساني هستند و محدوديت‌هاي آنها چيست؟، انتخابات چگونه پوشش داده خواهد شد؟ و همچنين ديدگاه مطبوعات نسبت به كانديداهاي مختلف چگونه است؟ براي ايجاد يك استراتژي جامع در رابطه با مطبوعات، بسيار اهميت دارد كه شما در مورد رسانه‌ها تا حد امكان به جمع‌آوري اطلاعات بپردازيد.
ادامه دارد

خودآموز برنامه‌ريزي ستادهای انتخاباتي

مدیریت مبارزات سیاسی و انتخاباتی، چگونگی راه‌اندازی، هدایت و مدیریت یک ستاد انتخاباتی، شیوه‌های موثر و چگونگی انجام تبلیغات انتخاباتی، مباحثی است که ادبیات گسترده ای دارند و کتاب‌ها، مقالات و مستندات گوناگونی در این زمینه نگاشته شده است.

نویسنده کتاب «راهنمای مبارزات انتخاباتی»، برایان اودی، متخصص مبارزات سیاسی و انتخاباتی بوده و در موسسه National Democratic Institute for International Affairs عضویت دارد. وی در راستای عضویتش در این موسسه در کشورهای گوناگونی از جمله افغانستان، پاکستان، عراق، مراکش، یمن، روسیه، موریتانی، اوکراین، آذربایجان و گرجستان به بررسی فرآیند انتخابات، بهینه‌سازی عملکرد حزب‌های انتخاباتی و همچنین ارائه مشاوره به رهبران و احزاب سیاسی پرداخته است.

رقابت‌هاي انتخاباتي مي‌توانند تجربه‌هاي جالبي باشند. در يك چنين رقابتي از روزي كه شروع به فعاليت مي‌كنيد تا روز انتخابات اتفاقات بسياري رخ خواهند داد و شما فقط با اندكي دورانديشي و برنامه‌ريزي، نه تنها آماده مقابله با هر گونه پيش آمدي خواهيد بود، بلكه در بسياري از مواقع خواهيد توانست كنترل اوضاع را به دست بگيريد. اين نوشته به شما كمك خواهد كرد تا قدرت پيش‌بيني خود را از رويدادهاي پيش رو افزايش‌دهيد و هرچه بهتر آماده ورود به اين عرصه گرديد.
با اينكه فضاي سياسي موجود در هر مبارزه انتخاباتي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است؛ ولي در بسياري از موارد، عامل مهم‌تر (كه برنده و بازنده را مشخص مي‌كند) شرايطي است که در هر ستاد انتخاباتي و به‌صورت پويا رقم مي‌خورد.
سه گونه ستاد انتخاباتي وجود دارند كه تقريبا شانس پيروزي آنها به دليل ضعف‌هاي دروني‌شان، صفر است.
گونه اول، ستاد انتخاباتي است كه در آن اولا هيچ پيام متقاعد‌كننده‌اي براي راي‌دهندگان وجود ندارد و ثانيا از ايده مشخصي در زمينه شناسايي گروه هدف نيز پيروي نمي‌کند. اين ستاد انتخاباتي، از ابتدا هيچ جهت معيني ندارد و با اتكا به آن، شرايط نه تنها بهتر نمي‌شود، بلكه رفته‌رفته به وخامت اوضاع نامزد يا نامزدهاي موردنظر افزوده مي‌شود.
گونه دوم ستادهاي بازنده، پيام روشن و گروه هدف مشخصي دارند؛ اما از برنامه معيني براي پخش پيام و همچنين جذب اين راي‌دهندگان از زمان شروع کار تا روز انتخابات برخوردار نيستند. اين گونه ستادها نيز تنها سبب هدر رفتن زمان و راي راي‌دهندگان مي‌شوند و به جاي پيشبرد اهداف و برنامه خود، بيشتر مشغول رويدادهاي روز، فعاليت‌هاي رقيبان، مقالات چاپ شده در روزنامه‌ها يا واكنش نشان دادن به رويدادها و عوامل بيروني هستند.
در نهايت، گونه سوم، ستادهايي را شامل مي‌شود كه پيام روشن، مخاطبان و گروه هدف مشخص و برنامه معيني دارند؛ اما يا در پيشبرد اين برنامه ضعيف عمل مي‌كنند (به علت ضعف برنامه) يا برنامه را به‌درستي اجرا نمي‌کنند. در واقع اين گونه ستادهاي انتخاباتي، ستادهاي انتخاباتي تنبلي هستند كه براي اجرا نکردن برنامه و در نتيجه براي برنامه‌هاي عقب مانده خود، بهانه‌هاي ريزودرشت مي‌بافند تا آنجايي که با مهارتي که در بهانه آوردن پيدا مي‌کنند در روز انتخابات نيز براي باخت خود بهانه‌هاي خوبي مي‌تراشند!

يك ستاد موفق، ستادي است كه زمان كافي براي شناخت گروه هدف خود صرف کند، پيام روشن و مناسبي داشته باشد و از يك برنامه مناسب و منطقي براي ارتباط با گروه هدف استفاده كند.

هدف اين کتاب راهنما، كمك به نامزدهاي انتخاباتي است تا با پيروي از گام‌هاي معيني بتوانند ستاد انتخاباتي موفقي را پياده‌سازي كنند. يك برنامه انتخاباتي مكتوب، مانند نقشه يك ساختمان، شرايط کلي زمينه سياسي و استراتژي‌ها و منابع مورد نياز را تا روز انتخابات مشخص مي‌سازد. روشن است که از اين برنامه بايد  به عنوان راهنما و مرجع استفاده شود، نه اينكه تنها در هنگام سردرگمي و مشكلات به آن مراجعه شود. به‌عبارت ديگر، همه چيز بايد طبق اين برنامه اجرا و سنجيده شود. 

هرچند که هر مبارزه انتخاباتي در نوع خود منحصر‌به‌فرد است، اما اصول بنياديني وجود دارند که مي‌توانند در هر مبارزه انتخاباتي به کار گرفته شوند. اين راهنما به گونه‌اي طراحي شده است که به شما در جهت پياده سازي اين اصول بنيادين در جهت پيشبرد مبارزه انتخاباتي منحصر‌به‌فردتان کمک خواهد کرد.

بايد اعتراف کنم که اساس هر مبارزه انتخاباتي ساده است: «همه نامزدها بايد مكررا پيام مجاب‌کننده‌اي را به راي‌دهندگان ارائه دهند.» اين قانون طلايي سياست است. پس يك مبارزه انتخاباتي يك فرآيند ارتباطاتي است: اينكه پيام درست را پيدا كنيد، گروه مناسب راي‌دهندگان را براي انتقال پيامتان هدف قرار‌دهيد و البته اين پيام را بارها و بارها تكرار كنيد.
متاسفانه، فرآيند واقعي بسيار دشوارتر از دنبال كردن يك قاعده ساده است. چيزهاي بسيار ديگري هستند كه وارد اين فرآيند مي‌شوند. اين كتاب به اين منظور نگاشته شده كه اين فرآيند را به چند گام مشخص، براي نوشتن و ارتقاي يک برنامه مبارزه انتخاباتي، تقسيم كند. اين گام‌ها عبارتند از:
1) انجام تحقيقات لازم جهت آماده شدن براي مبارزه انتخاباتي؛
2) تعريف کردن يک هدف استراتژيک که همانا مقدار راي مورد نياز براي پيروز شدن در انتخابات است؛
3) تحليل، بخش‌بندي و انتخاب راي‌دهندگان گروه هدف؛
4) تعيين يك پيام انتخاباتي؛
5) تهيه يك برنامه ارتباطي با راي‌دهندگان
6) اجراي درست اين برنامه.
 کاري که اين کتاب انجام مي‌دهد اين است که با طرح يك سري پرسش‌ها به شما كمك خواهد كرد كه به شيوه‌اي صحيح و منظم در طراحي فرآيندهاي ستاد انتخاباتي خود در هر مبارزه انتخاباتي بيانديشيد.
در اين راستا، كانديداي موردنظر، مدير ستاد و تمام مشاوران كليدي بايد در جلسات برنامه‌ريزي استراتژيك، با جديت و دقت بر طبق مراحل گام‌به‌گام و بر مبناي مفاد اين راهنما عمل کنند. نتيجه اين جلسات بايستي به يک برنامه مبارزاتي مکتوب منجر شود. معمولا سياستمداران بر اين باورند كه استراتژي پيروز را در دستان خود دارند؛ در حالي که در واقعيت آنها هيچ گونه استراتژي ندارند و بي‌هدف دست به انجام يك سري اعمال در مجموع بي‌معنا مي‌زنند. همچنين، معمولا كانديدا و مدير ستاد انتخاباتي تصور مي‌كنند كه از يك استراتژي واحد پيروي مي‌كنند، اما تنها بعدها مشخص مي‌شود که تا چه حد نظرشان در مورد استراتژي مطلوب متفاوت يا حتي متضاد بوده است.

يك برنامه مبارزاتي مكتوب كه كانديدا، مدير ستاد و مشاوران كليدي بر سر آن توافق كرده باشند، مي‌تواند از بروز چنين مشكلاتي جلوگيري كند. در اين جا يک قاعده بسيار ساده وجود دارد: اگر يك برنامه به صورت مكتوب در نيايد، در واقع برنامه‌اي وجود ندارد.
هنگامي كه برنامه نگاشته شد، شما بايد به طور منظم از آن پيروي كنيد؛ چرا که كارآيي هر برنامه‌اي وابسته به نحوه اجراي آن است. تمامي ستادهاي انتخاباتي بايد نسبت به پيشامدهاي متغير، انعطاف‌پذير باشند، اما اين تغييرات بايد با احتياط لازم ارزش‌گذاري شده و جوانب آنها با تحقيقات و استراتژي اصلي موجود در برنامه سنجيده شوند.
تجربه شرکت در يک مبارزه انتخاباتي، تجربه‌اي سخت و طاقت‌فرسا است و براي اين که کسي کار خود را درست انجام دهد، حجم زيادي از كار و فعاليت لازم است؛ به‌عبارت ديگر، هيچ حقه يا ميانبري براي جلب اعتماد راي‌دهندگان وجود ندارد. البته از ديگر سو تجربه شرکت در يک مبارزه انتخاباتي مي‌تواند تجربه‌اي نشاط آور، پر سود و البته جذاب باشد.
کساني که در ستاد انتخاباتي کار مي‌کنند، بايد شما (منظور نامزد انتخابات است.) را به عنوان فردي بشناسند كه وقت و مهارت خود را براي بهبود اوضاع عمومي کشور و ارتقاي دموكراسي به كار گرفته است. براي كانديداهاي ديگر نيز شما بايد فردي باشيد كه در جهت خدمت به جامعه گام بر مي‌دارد. با دنبال كردن اين رويه شما نه تنها به جامعه خود خدمت کرده ايد، بلكه به دموكراتيك‌تر شدن اوضاع نيز كمك مي‌كنيد.           

                                          ادامه دارد